• https://www.facebook.com/bizimgazete63.com
  • https://www.twitter.com/bizimgazete63.com
Üyelik Girişi
TAZİYELER

TAZİYELER:



 

 

Nöbetçi Eczaneler

Çarşamba

16/01/2019

Med

  Eczanesi

Perşembe

17/01/2019

Anadolu

 Eczanesi

Cuma

18/01/2019

Barış

Eczanesi

Cumartesi

19/01/2019

Rihan-Aksu 

Eczanesi

Pazar

20/01/2019

Y.Gümüşsu-Zin 

  Eczanesi

Pazartesi

21/01/2019

Şifa

 Eczanesi

Salı

22/01/2019

Sevim 

 Eczanesi


Nöbetçi Eczane Listesi Kaynağı: Ş.Urfa Eczacılar Odası
Takvim
Ziyaret Bilgileri
Aktif Ziyaretçi8
Bugün Toplam155
Toplam Ziyaret2133681
mehmet fatih barış
fatihbaris63@hotmail.com
EHMEDÊ XANÎ
22/02/2016
   Ehmedê Xanî (z. 1650 Colemêrg − m. 1707 Agirî/Bazîd), helbestvanwêjevanalimdîroknasastronom û fîlozofekî herî mezin ên kurd e. Fîlozof Ehmedê Xanî di dîroka Kurd û Kurdîstanê da bi nav û deng e; cîyê wî cuda ye û pir girîng e. Pewîst e ku em jîyana wî hîn bibin û hînkirin bidin. Lewra di derbarê pêşveçûna çand, huner, wêje û zimanê kurdî da ev hînbûn pir girîng e.

 

  Jiyana wî

  Ehmedê Xanî di sala 1650/51'î de li Colemêrgê hatîye dinyayê, Hevotina xwe a pêşîn li cem bavê xwe Şêx Îlyas digre, dûra xwendina xwe di medreseyên Bidlîs û Xelatê de didomîne, xwendina xwe li Ruhayê, Cizîrê, Bexdayê, ŞamHeleb û di medreseyên Îranê de jî pêşve dixe. Di medreseyên Îranê de Felsefeya Îslamêastronomî û fîlolojîyê hîn dibe. Di medreseyên Şamê de jî Felsefeya Yewnan hîn dibe û di vê pêvajoyê de berhemên AristotelesHîpokratPlatonFarabîŞihabedînê SuhrewerdîMuhyedîn ibn ErebîElî HerîrîMelayê Cizîrî,Feqiyê Teyran û gelekî fîlozofan hîn dibe û dixwîne û gellekî salan li van deran dimîne, Piştî demekî diçe Mekeyê û Misirê jî digere û bi fîlozofekî mezin ve(Mîr mihemmed) dizivire Bazîdê.

 

  Xanî di 14 salîya xwe de dest bi nivîsandinê dike, piraniya pirtûkên xwe bi kurdî zaravayê kurmancî nivîsandîye, Xanî bi taybetî ji bo ku zarokên kurda baş dîn û zimanê xwe hîn bibin pirtûkeke bi navê Nûbihara biçûkan dinivîse û nîvê pirtûkê jî dike ferhenga kurdî-erebî û ev ferhenga wî di dîroka kurdan de bûye ferhenga herî pêşîn û bi sed salan ve di Medreseyên kurdî de hate xwendin. Xanî tevê kurdî, çar ziman (tirkî, erebî û farsî) dizanîbû.

 

  Ehmedê Xanî ji bona perwerdehîya zarokên Kurdan medrese jî vekirîye û li wir ders daye xwendekaran. Di medresa Ehmedê Xanî de dersên olî û dersên zanistê dihatin xwendin. Xanî di medresa xwe da dersên fiqihfelsefedîrokwêjeerdnîgarîastronomî û hwd. dida. Helbestvanê bi nav û deng Îsmaîlê Bazîdî û gelek wêjevanên kurd di bin bandora Xanî de mane.

 

  Ramanê Ehmedê Xanî

  Ehmedê Xanî Şafîî bû û eqîda Eşarî dişopand. Ehmedê Xanî terîqata Naqşîbendî di eciband. Ehmedê Xanî neteweperwerê kurd e, dixwest ku yekitiya kurdan çê bibe, Îxtîlafên di nav kurdan de ji bo wî pirsgirekeke mezin bû lewra di helbestên xwe de hertim qala yekitiya kurdan dike û di helbestekî xwe de waha dibeje;

Ger dê hebûya me ittifaqek
Vêk ra bikira me inqiyadek

Rûm û ‘ereb û ‘ecem temamî
Hemiyan ji me ra dikir xulamî

Tekmîl dikir me dîn û dewlet
Tehsîl dikir me ‘ilm û hikmet

 

  Wexta ku li ser vê çarînê em bisekinin, em dikarin di derbarê wateya wî da vana bibêjin: Eger ku pevçûn di navbera me da tuneba, îttîfaq nava me da hebana, wê me olî û dewletî îkmal bikirana. 

  Li gorî Xanî ti kêmasîkî kurdan ji erebantirkan û farisan tineye, tenê kêmasî bêrêzanî û bêyekitîbûna kurdan e. Bi kurtasî Xanî dixwest ku gelê kurd ji binê tundiya ereb, tirk û farsan xilas bike.

  Ehmedê Xanî heta dawîya 'emrê xwe gelek pirtûk nivîsand pirtûkên wî yek a helbestan e, yek li ser astronomî û erdnîgarîyê ye, yek li ser eşqa Mem û Zînê ye, yên din jî pirtûkên Îslamîne. Lê tenê pênc pirtûkê wî xwe gihandine destê me, ên din ê wendakirîne.

  Ehmedê Xanî sala 1707'an de li Bazîdî diçe ber rehma Xwedê, û tirba wî li Bazîdê ye. Goristana wî ji bo gelê Kurd zîyaret e. Gelê Kurd her dem diçin ser goristana wî, jê ra fatîha dixwînin. ''Ruhê wî şad be. Cîyê wî bihuşt be.'' 

Berhemên Ehmedê Xanî



Paylaş | | Yorum Yaz
1473 kez okundu. Yazarlar

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yapmak için tıklayın

Yazarın diğer yazıları

ŞÎRETA CENABÊ PÊXEMBER - 01/10/2018
ŞÎRETA CENABÊ PÊXEMBER
MELA YÊ RAST - 30/05/2018
MELA YÊ RAST
BANDOR A KÎS - 16/05/2018
BANDOR A KÎS
MÎNAKA RASTÎYA RAST - 03/04/2018
MÎNAKA RASTÎYA RAST
WXEDÎYÊ KUNDIR - 20/02/2018
WXEDÎYÊ KUNDIR
HEMD KIRIN - 06/11/2017
HEMD KIRIN
EM HERİN ŞERÎATÊ - 09/07/2017
EM HERİN ŞERÎATÊ
ROVÎ Û ŞÊR - 09/05/2017
ROVÎ Û ŞÊR
XÊRATA JI MISILMANA RA HERAM - 16/03/2017
XÊRATA JI MISILMANA RA HERAM
 Devamı
RESMİ İLANLAR
Döviz Bilgileri
AlışSatış
Dolar5.33925.3606
Euro6.08656.1109
Hava Durumu
Anlık
Yarın
9° 1°
Saat
Site Haritası