Sabretmek, insanın özelliklerindendir. Sabır, ne hayvanlar ne de melekler hakkında düşünülemez. Hayvanlar hakkın­da düşünülmemesine gelince, bu onların noksan­lıklarından dolayıdır.    

        Melekler hakkında düşünülmemesine gelince, bu da on­ların kâmil ve mükemmel varlıklar olmalarındandır.

           Bunu şu şekilde de açabiliriz: Hayvanlara şehvet musallat olmuştur. An­cak, onlarda bu şehvete karşı koyacak akıl melekesi olmadığı için, bu kuvve­tin, şehvetin muktezâstna karşı koyması "sabır" diye adlandırılmaz...

           Meleklere gelince, onlar rablerinin huzurunda sırt şevk duymak ve bu hu­zura yakınlık derecesiyle sevinmek için, diğer bütün şeylerden soyutlandıkla­rı, onları bu huzur-u İlâhî'den men edecek bir şehvet duygusu da musallat olmadığı için, onlar, kendilerini zülcelal olan Allah'ın huzurundan men ede­cek şeylere başka bir orduyla karşı koymaya gerek duymazlar.

         İnsana gelince o, çocukluğunun tam başlangıcında, diğer canlılar gibi nok­san olarak yaratılmıştır. O vakitler onlarda, muhtaç oldukları beslenme ve gı­da arzusundan başka bir şey yaratılmamıştır. Daha sonraysa onlarda oynama arzusu belirir. Bunu izleyen zamanlarda, onda evlenme arzusu görülür. Çün­kü sabır, hedefleri başka olduğu için, aralarında savaş patlak vermiş olan iki ordunun birbirlerine karşı durmasından ibarettir.

       Bülûga ermiş olan kimseye gelince, onda, kendisini dünyevî lezzetlere yöneltip âhiretten yüz çevirten bir şehvet ile, onu dünyadan yüz çevirmeye ve devamlı olan manevî lezzetleri istemeye davet eden bir akıl vardır.

       Akıl, bu dünyevî lezzetleri istemekle meşgul olmanın ebedî lezzetlere ulaşmaya mani olduğunu bilince, onun çağrısı şehvetin davet ettiği işe engel teşkil eder. İşte bu engel ve mâni olma da sabır diye adlandırılır.

Sonra bil ki sabır iki kısımdır:

a) Bedenî olan sabır. Meselâ, bedene güç şeyleri yüklemek ve bunlara katlanmak gibi. Bu da, ya güç şeyleri yapmak gibi fiil ile olur veyahut da şid­detti dayağa ve  Katlanmak gibi, sıkıntılara göğüs germekle olur.

         Ruhanî, manevî sabır... Bu da nefsi şehvet ve tabiatın iktizası olan ve ar­zu duyulan şeylerden alıkoymaktır. 

       Sonra bu manevî sabır, eğer mide ve fere şehvetine karşı bir sabır olursa iffet diye adlandırılır.

      Eğer arzu olunmayan şeylere katlanmak hususunda olur­sa, kendisine sabredilme ihtiyacı duyulan kötü şeylerin değişmesiyle, insan­larca buna verilecek isim de farklı farklı olur.

               Eğer bu sabır, bir musibete karşı olursa, "sabır" işte ancak buna deni­lir; feryadü figan etme ve sabırsızlık gösterme, sızlanma ise  sabrın zıddıdır.

               Bu sabırsızlık da, hevânın kişi­yi sesini yükseltmeye, yüzünü gözünü döğmeye,üstünü başını parçalamaya sevkettiği şeye denilir.

     Eğer bu ruhanî sabır zenginlik hususunda olursa, kendine hakim olma diye isimlendirilir.Şımarıklık durumu bunun zıddıdır.

     Eğer bu manevi sabır harb ve savaş hususunda olursa, buna Şecaat de­nilir ki, bunun karşıtı korkaklıktır.

       Eğer sabır, öfke ve kızgınlığı bastırma, yenme hususunda olursa, buna "hilm" denilir ki, bunun karşıtı da hafifmeşrebliktir.

     Eğer bu sabır zamanın getirdiği musibetlerden can sıkıcı bir musibete karşı olursa bu, kalb genişliği diye isimlendirilir. Ki gönül darlığı, pişmanlık ve sı­kıntı bunun karşıtıdır.

       Eğer bu sabır bir sözü gizleme hususunda olursa, bu "kitmânu nefs" diye adlandırılır; bu kimseye de "ketum" denilir

       .Eğer bu sabır çeşidi, bolluk içinde yaşamaya karşı yapılırsa, buna "zühd" denilir; bunun zıddı da hırstır.Eğer bu sabır, malın azlığına karşılık oluyorsa, kanaat diye isimlendirilir ki bunun zıddı açgözlülüktür.

       Allah'u Teâlâ bütün bu kısımları bir araya geti­rerek hepsine birden "sabr" adını vermiş ve, Yani "mu­sibetlere sabredenler, yani "fakirliğe sabredenler, "yani savaşa dayananlar" buyurmuştur."İşte doğru olanlar bunlardır ve miittakilerin ta kendileri bunlardır"(Bakara, 177). Kaffâl (rh.a), "Sabır, İnsanın kötülüğün elemini hissetmemesi ve bunu çirkin görmemesi şeklinde değildir. Çünkü bu, imkânsızdır. Sabır, ancak nef­si, feryâd ü figânı ortaya koymamaya gayret etmektir.

    .Kişi hüznünü içine atıp, kendisini.onun emarelerini dışarı vurmaktan alıkoyunca,her ne kadar o kim­senin gözünde yaş belirip rengi değişse de, bu kimse sabretmiş olur.

      Nitekim Hz. Peygamber (s.a.s) : ile 'Sabır, İlk çarpma esnasındadır buyurmuştur.

       Bu böyledir, çünkü başlangıçta kişiden, kendisi sebebiyle sabredenler­den sayılamıyacağı bir hal zuhur edip, sonra da sabrederse, bu teselli olmak diye isimlendirilir ki bu da mutlaka yapılması gereken bir husustur.

Sabredenlerden olmak temennisiyle